X
تبلیغات
درس هایی از ادبیات دوره ی راهنمایی

درس هایی از ادبیات دوره ی راهنمایی

شرح نکات ادبی و ارایه سوالات امتحانی

درباره ي سهراب سپهري نقاشي با كلمات

 

سهراب سپهري يكي از مهمترين چهره‌هاي شعر معاصر ايران پانزدهم مهر 1307 در كاشان ديده به جهان گشود. پدرش اسدا... و مادرش ماه جبين نام داشتند. پدر خط خوبي داشت و با موسيقي آشنا بود و در زمينه‌ي شناخت موسيقي، طراحي و نقاشي به سهراب كمك‌هاي فراواني كرد. سهراب سومين فرزند يك خانواده‌ي هفت نفري بود. منوچهر، همايون دخت، پري دخت و پروانه ديگر افراد خانواده‌ي او بودند.

زندگي خالي نيست :

مهرباني هست، سيب هست، ايمان هست

آري

 تا شقايق هست، زندگي بايد كرد

سهراب تحصيلات ابتدايي خود را سال 1313 آغاز كرد. خودش گفته است: «نمره‌ي اخلاقم در مدرسه بيست بود و در خانه صفر، در مدرسه سر به زير و در خانه سركش. در مدرسه مي‌ترسيدم. در خانه مي‌ترساندم. مدرسه برايم هواي ديگري داشت. دياري بود بريده از كوچه و بازار شهر...» پس سال 1319 وارد دبيرستان شد و سال 1322 اين دوره را با موفقيت به پايان رساند. دو سال بعد: يعني سال 1324 دوره‌ي مقدماتي دانشسرا را به پايان برد و سال 1325 به استخدام اداره‌ي فرهنگ كاشان درآمد.

سهراب اولين مجموعه شعر خود را سال 1326 منتشر كرد. مجموعه‌اي

  با نام "در كنار چمن يا آرامگاه عشق"

زندگي شستن يك بشقاب است

 زندگي يافتن سكه دهشاهي در جوي خيابان است.

مهرماه 1330 «مرگ رنگ» را در تهران منتشر كردو«زندگي خواب‌ها» را سال 1332 به چاپ رساند و در همين سال دوره‌ي ليسانس نقاشي را با رتبه‌ي اول و درخشان ‌نشان درجه‌ي اول علمي به پايان رسانيد.. و مجموعه شعر «آوار آفتاب» را ارديبهشت ماه همين سال و سپس «شرق اندوه» را در مهرماه منتشر كرد. در نمايشگاه انفرادي  وگروهي بسياري شركت داشت.

نقاشي هاي سهراب سپهري

 

«صداي پاي آب» را در فصل‌نامه‌ي آرش انتشار داد و در هنركده‌ي هنرهاي تزييني تهران تدريس كرد و منظومه بلند «مسافر» را در فصل‌نامه‌ي آرش چاپ كرد. بهمن‌ماه سال 1346 «حجم سبز» را منتشر كرد و سال بعد دوباره به فرانسه رفت. سفرهاي بسياري به انگلستان، فرانسه، اسپانيا، هلند، ايتاليا و اتريش كرد. در همين ايام به بيماري سرطان خود پي برد. براي معالجه به انگلستان رفت اما بيماري بسيار پيشرفت كرده بود. اول ارديبهشت سال 1359 پس از عمري زندگي با شعر و نقاشي سهراب سپهري در بيمارستان پارس تهران بر اثر بيماري سرطان خون با هستي بدرود گفت. وي وصيت‌ كرده بود كه در روستاي گلستان به خاك سپرده شود. اما دوستان‌اش از بيم آنكه طغيان رودخانه مزارش را زير آب بگيرد او را در صحن امامزاده سلطان علي در دهستان مشهد اردهال به خاك سپردند.

 منابع:

 تاريخ تحليلي شعر نو، شمس لنگرودي، نشر مركز، چاپ دوم، اسفند 87

شعر نو از آغاز تا امروز، محمد حقوقي، نشر ثالث، چاپ دوم، 77

 

 

+ نوشته شده در  جمعه بیست و ششم آبان 1391ساعت 22:3  توسط زهرا طهماسبی  | 

درس دهم: هم نشین


درس نامه:

انواع فعل ماضی :

1- ساده = بن ماضی +شناسه ← گفت +َ- م=گفتم                                                              

2- استمراری=می + بن ماضی + شناسه ← می گفتم                                                         

3- نَقلی= بن ماضی+ه+(ام و ای و است و ایم و اید و اند ) ← گفته ام                                     

4- بعید= بن ماضی+ه+ بود + شناسه ← گفته بودیم                                                           

5- التزامی=بن ماضی +ه+باش+شناسه رفته باشم   

6-مستمر=داشت+ماضی استمراریداشتم می رفتم

به یک پارچگی و پیوستگی در متن "انسجام متن" گویند. نوشته ها و آثار بزرگ همواره از این ویژگی( وحدت و یک پارچگی)  برخوردارند. نکته ی مهم دیگر در متن های برجسته، آغاز و پایانی دل انگیز و زیباست. پس یک متن جذّاب، باید دارای سه ویژگی باشد: آغز نیکو، پیوستگی و انسجام محتوا، پایان بندی مناسب.

متن انشا می تواند رفتار،گفتار،نوشتار و آثار خود یا دیگران باشد.

انشای زیبا،آغاز و پایانی دارد و میان بخش های آن هماهنگی و انسجام دیده می شود.

 

درک مطلب:

1.سعدی د بیت زیر،لذت دیدار دوست را با چه چیزی مقایسه کرده است؟

دیدار یار غایب دانی چه ذوق دارد؟       ابری که در بیابان بر تشنه ای ببارد

 

2.مفهوم عبارت زیر را به زبان ساده بیان کنید:

"اینان باری بر دل هستند نه یاری هم دل."

 

3.از دو بیت زیر کدام مفهوم استنباط نمی شود:

تا توانی می گریز از یار بد       یار بد بدتر بود از مار بد

مار بد تنها تو را بر جان زند     یار بد بر جان و بر ایمان زند

الف)دوست بد از مار هم خطرناک تر است.

ب)مار در مقایسه با دوست ناباب خطر کم تری برای انسان دارد.

پ)دوست بد تنها دارایی و ثروت انسان را از او می گیرد.

ت)دوست بد همه ی هستی انسان را تباه و نابود می سازد.

4.سعدی چرا در عبارت زیر انسان را از هم نشین بد برحذر می دارد؟

هر کس که با بدان نشیند اگر نیز طبیعت ایشان در او اثر نکند، به طریقت ایشان متّهم گردد

.

5.با توجّه به بیت زیر دلیل برتری هم نشین انسان نسبت به خود او چیست؟

هم نشین تو از تو به باید        تا تو را عقل و دین بیفزاید

 

املا و لغت:

1.معنی واژگان را بنویسید:

خرسندی:                 مصاحبت:                    مصائب:

2.برای هر واژه متضاد بنویسید:

حقیقت:             صلاح:              مهم:

3.برای هر یک از این واژه ها دو هم خانواده بنویسید:

عامل:           پرورش:       شکیبا:

 

دانش های زبانی:

1.زمان فعل های زیر را مشخص کنید:

نوشته باشند:                        خواندیم:                    می رویم:                     بنشینم:

2.انسجام متن را توضیح دهید:

 

3.تغییرات زیر را انجام دهید:

دیده باشند به ماضی استمراری

شکسته ایم  به ماضی التزامی

می گرفتم  به ماضی بعید

 

انشا و نگارش:

1.انشای زیبا ............. و ............... دارد و میان بخش های آن ................ و............. دیده می شود.

2.با این واژه ها جمله بسازید:

ویران گری:

طریقت:

معصیت:

3.واژه های زیر را در یک متن ادبی به کار ببرید:

آیین،خصلت،مصائب

+ نوشته شده در  جمعه بیست و ششم آبان 1391ساعت 21:55  توسط زهرا طهماسبی  | 

درس نهم: مثل آیینه

 

جمله هایی که تنها یک فعل دارند ساده اند و جمله هایی که بیش از یک فعل دارند غیرساده اند.

جمله های غیرساده ترکیبی از دو یا چند جمله اند و بر دو نوع هستند.در نوع اوّل جمله ای است که یکی از جمله های آن بدون دیگری ناقص است؛یعنی این جمله ها از نظر معنایی به یکدیگر وابسته هستند.

نقد به معنای بررسی میزان درستی یا نادرستی چیزی است. نقد باید سنجیده و درست باشد؛یعنی اگر رفتار کسی را نقد می کنیم،برای آن دلیل قانع کننده ای داشته باشیم.اگر متن یا اثری را نقد می کنیم ،برای زیبایییا نارسایی آن دلایل منطقی داشته باشیم.

در نقد،فقط عیب ها و کاستی ها نباید دیده شود؛کار نقد، یافتن قوّت ها و زیبایی ها هم هست.هدف از نقد،بهبود و اصلاح رفتار،گفتار و نوشتار است.اگر یک اثر ادبی را بررسی،نقد و تحلیل کنیم به این عمل،"نقد ادبی" می گویند.

هرگاه واژه هایی به کلماتی هم چون عیسی ... افزوده شوند،شکل املایی این گونه کلمه ها با الف نوشته می شود؛مانند عیسای مسیح  

عبدالقادر بیدل دهلوی:از شاعران فارسی زبان هندوستان در قرن های 11و12 است.سراینده و نویسنده ی چند کتاب نثر و مثنوی عرفانی است ولی شهرت اش به خاطر غزلیات و رباعیات اوست.

نظامی گنجه ای:از بزرگ ترین شاعران ادبیات فارسی در قرن ششم و موفق ترین شاعر در زمینه ی سرودن داستان های عاشقانه ،تاریخی و اسطوره ای است. پنج مثنوی وی که به پنج گنج معروف است عبارتند از: مخزن الاسرار،خسرووشیرین،لیلی و مجنون،هفت پیکر(بهرام نامه)واسکندرنامه(شامل دو بخش:شرف نامه و اقبال نامه)

 

درک مطلب:

1.در جمله ی "رسم دوستی،شکستن آینه نیست، درست آن است که خود را اصلاح کنیم" منظور از عبارت مشخص شده چیست؟

 

2.در بیت اوّل شعر پروین اعتصامی، واژه ی "پندار" در معنای مثبت به کار رفته است یا منفی؟ آن را معنا کنید:

3.در بیت"به چشم بصیرت به خود درنگر/تو را تا در آیینه زنگار نیست" منظور از آیینه و زنگار چیست؟

 

4.در مصراع پایانی شعر مقصود از شاگرد چیست؟

 

املا و لغت:

1.معنای واژه های زیر را بنویسید:

متاع(               )   عار(             )   دریغا(               )   زنگار(             )

2.در بیت های اوّل و سوم و هشتم شعر درس سه واژه ی مخفف بیابید و شکل های دیگر آن ها را بنویسید:

 

3.همخانواده ی این واژه ها را بنویسید:

بصیرت:

غنایم:

حاجت:

 

دانش های زبانی و ادبی:

1.در جملات غیرساده ی زیر جمله هایی را که به هم وابسته اند با شماره ی 1 و جملاتی را که به هم وابسته نیستند را با شماره ی 2 مشخص کنید:

الف)اگر رفتار کسی را نقد می کنیم باید برای آن دلیل قانع کننده داشته باشیم.

ب)انسان تحت تأثیر رفتار و کردار دوست قرار می گیرد و دوست خوب باعث پرورش شخصیت انسان است.

پ)آن ها از خانه بیرون رفتند اما زود برگشتند.

ت)به او گفتم که مراقب خودش باشد.

2.هدف از نقد چیست؟

 

3.نقد ادبی را تعریف کنید:

 

انشا:

درباره ی دوره ی جوانی دیدگاه خود را بنویسید:

 

2.با این واژه ها جمله بسازید:

دریغا:

غنیمت:

حاجت:

3.با واژه های متاع،فرصت،جوانی یک بند ادبی بنویسید:

 

+ نوشته شده در  جمعه بیست و ششم آبان 1391ساعت 21:55  توسط زهرا طهماسبی  | 

درس هشتم شگفتی های آفرینش


نثر کهن فارسی ویژگی هایی زیر را دارا می باشد:

جمله های بسیار کوتاه

فعل های فراوان در متن

تکرار فعل ها  و برخی کلمه ها بر زیبایی و خوش آهنگی متن افزوده است

ویژگی های نثر کهن فارسی را بنویسید:

شبکه ها و مجموعه ها در سخن بر زیبایی و لطف و انسجام آن می افزایند. مثلأ درخت و گل و شکوفه یک مجموعه هستند و شمع و گل و پروانه مجموعه ی دیگر.به این هم نشینی ها و و ارتباط واژه ها و مجموعه ها با هم دیگر که چندین حلقه را به هم پیوند می دهند "زنجیره ی معنایی" یا "شبکه ی معنایی" می گویند. در نتیجه دامنه ی شبکه ی معنایی گسترده تر از مراعات نظیر است. هر شبکه ی معنایی از چندین مجموعه ی مراعات نظیر تشکیل می شود.

بهره گیری از شبکه ی معنایی متناسب با موضوع انشا، بر زیبایی متن می افزاید.

متن انشا می تواند گزارشی از شنیده ها،دیده ها،مطالعات یا حاصل گردش علمی و دقّت در طبیعت باشد.

 

درک مطلب :

1- شش نمونه از عجایب آفرینش را از درس بیابید:

 

2- ده واژه ی جمع را از درس بیابید و مفرد آن ها را بنویسید:

 

3.از نظر نویسنده ی کتاب شگفتی های آفرینش به چه دلیلی آفریده شده اند؟

 

4-برای بیت " قدر وقت ار نشناسد دل وکاری نکند     بس خجالت که از این حاصل ایام بریم "یک جمله بنویسید که در برگیرنده مفهوم آن باشد.

املا و لغت:

1- برای کلمات زیر دو هم خانواده بنویسید .

                                                                             قانع :                                صنع :

بساط:                                قصر:

غافل:                               مختصر :

متحیّر:                            تعالی :

3. معنی کلمات زیر را بنویسید :

قوس قزح:                                  کاهل :

مدهوش :                                    محال:

4-با توجه به معنی جمله ، واژه ی درست را در جای خالی بنویسید.

آن چه میان آسمان و زمین است چون ......... وباران.(میغ-میق)

5- متن زیر را بازنویسی کنید و غلط های املایی موجود در آن را اصلاح کنید.

در زمین نگاه کن که چگونه بسات تو ساخته است و جوانب وی فراخ گسترانیده.بدان که هر چه در وجود است، همه سنع خدای تعالا است.

 

 

دانش های زبانی و ادبی:

1.نمونه هایی از شبکه ی معنایی را از درس بیابید.

 

2.برای کلاس درس خود یک شبکه ی معنایی نام ببرید.

 

3. درستی جمله های زیر را مشخص کنید:

دامنه ی شبکه ی معنایی گسترده تر از مراعات نظیر است.(    )

هر مراعات نظیر از چند شبکه ی معنایی تشکیل شده است.(    )

 

نگارش و انشا:

1.با واژه های زیر جمله بسازید:

صنع:

میغ:

جوانب:

2.با استفاده از این واژه ها یک متن ادبی بنویسید:

آشیان-غافل-قناعت

 

 

3.نتیجه ای راکه از درس گرفته اید بنویسید:

+ نوشته شده در  جمعه بیست و ششم آبان 1391ساعت 21:52  توسط زهرا طهماسبی  | 

درس هفتم تماشای بهار

 

درس نامه:

در شعر برای ایجاد زیبایی و تأثیرگذاری و یا حفظ وزن و آهنگ شعر جای اجزای سخن جابه جا می شود. داستن جای درست اجزای سخن ما را در فهم دقیق معنای شعر کمک می کند. شاعر برای زیبایی  و تاثیر گذاری بیشترباید از وزن استفاده کند  و همین امر باعث می شود جایگاه درست اجزای سخن تغییر یابد .اما خواننده برای درک  و فهم بیشتر می تواند اجزای سخن را منظم کند و به مفهوم اصلی پی برد.

هدف از شعر تعلیمی رسیدن به سعادت و زندگی بهتر است.این گونه شعرها را "مواعظ یا شعرهای حکمی" می گویند.مواعظ و اندرزها در شعر گاهی به شیوه ی غیرمستقیم در قالب داستان ها و حکایت ها به خصوص در مثنوی ها و گاهی به صورت مستقیم در قطعه،قصیده و غزل بیان شده اند.

پس از تصحیح املا، در نوشتن شکل صحیح غلط های املایی، بهتر است آن ها را در جمله ای به کار ببریم.

 

درک مطلب :

1-منظور نویسنده از " این همه نقش عجب بر در و دیوار وجود / هر که فکرت نکند ، تقش بود بر دیوار"چیست ؟

 

2- مفهوم بیت " کوه و دریا و درختان همه در تسیح اند / نه همه مستمعی فهم کند بر دیوار" را توضیح دهید:

 

3- شعر تماشای بهار چه نکاتی را به ما یادآوری می کند ؟

 

4- از زیبایی های آفرینش که توجه شما را به خود جلب کرده است و برایتان جالب است نمونه ای بیاورید؟

 

املا و کلمه:

1-متضاد کلمات زیر را بنویسید .

سعادت:                               جهالت :                            لیل :

2- سه واژه جمع از متن درس بیابید که درساختار آن  "ع "باشد.

3- برای کلمات زیر دو هم خانواده بنویسید .

تسبیح :                                        مسخر:                   مستمع :

4-معنی کلمات زیر را بنویسید :

جهالت:                                       حیران:

لیل :                                          نهار:

اسرار:                                         الوان :

عنب:                                         اقرار:

5- پس از تصحیح املا چه باید کرد؟

 

6-مفرد کلمات زیر را بنویسید .

اسرار :                    انعام:                              الوان :             

7- در بیت زیر کلمه ی جا افتاده را توجه به معنی کامل کنید؟

"که تواند که دهد میوه ی الوان از چوب ؟ / یا که داند که برآرد گل صد برگ از -----؟ "(خار – خوار)

دانش های زبانی و ادبی:

1- تصویر زیر بیانگر کدام قالب است ؟

الف: قصیده      ----------------------O-----------------------       O     

ب:مثنوی       ------------------------          ----------------------O     

ج:قطعه        ------------------------           ----------------------O     

 د: هیچ کدام

2- در بیت " خبرت هست که مرغان سحر می گویند    آخر ای خفته ، سر از خواب جهالت بردار" یک ترکیب وصفی و یک ترکیب اضافی بیابید ؟

 

3- با استفاده از هر گروه بنا به فراخوراز کلمات ، ترکیب وصفی یا ترکیب اضافی بسازید ونوع ترکیب را مشخص کنید .

الف :سبحان ، خداوند

ب :کلاس، در

ج :خوش بو، گل

د : چهره ، آشنا

  4- بیت زیر را بازنویسی و جایگاه درست اجزای سخن آن را اصلاح کنید.

عقل ، حیران شود از خوشه زرین عنب        فهم ، عاجز شود از حقه ی یاقوت انار
5- نام دیگر شعرهای حکمی........... است.

6- بیت الغزل یا شاه بیت کدام بیت از یک شعر است؟

 

7- چرا شاعران در اشعارشان اجزای سخن را جابه جا می کنند؟

 

نگارش و انشا:

1- جمله ی زیر را تا یک پاراگراف ادامه دهید .

خداوندا تو را سپاس می گوییم که ---

 

2.با واژه ها سعدی – ایران – آینده یک متن سه سطری بنویسید:

 

3.واژه های زیر را ابتدا جمع ببندید و سپس در جمله ای به کار ببرید:

لون:

مستمع:

4.از زبان یک درخت نو نهال که با خدای خود راز ونیاز می کند یک مونولوگ  دریک بند بنویسید :


 

 

5.کلمات زیر را در جملاتی زیبا به کار گیرید .

شکر گزار :

عاجز:

یاقوت :

بامداد :

 

+ نوشته شده در  شنبه ششم آبان 1391ساعت 16:18  توسط زهرا طهماسبی  | 

درس ششم: موش و گربه

کتاب کلیله و دمنه در اصل به هندی و به زبان سانسکریت است. در این کتاب که نویسنده ی آن نامشخص است حیوانات به زبان انسان سخن می گویند. کلیله و دمنه نام دو شغال است که در دربار پادشاه حیوانات یعنی شیر هستند و چند فصل کتاب حاصل گفت و گوهای آن هاست.در قرن دوم عبدالله بن مقفع این کتاب را به عربی و در قرن ششم نصرالله منشی آن را به فارسی ترجمه کرد.

فابل:

در ادبیات ملت های مختلف داستان هایی وجود دارند که قهرمان آن ها حیوانات هستند. در این داستان ها،حیوانات رفتار،گفتار و شخصیت هایی هم چون انسان ها دارند و در حقیقت نماینده ی شخصیت های انسانی در داستان ها هستند؛ به این گونه داستان ها"داستان حیوانات یا فابل" گفته می شود.

کلیله و دمنه، مرزبان نامه و موش و گربه ی عبید زاکانی از مشهورترین فابل های ادبیات فارسی هستند.

در نثر گذشته به جای "می" فعل ماضی استمراری در پایان این نوع فعل "ی" افزوده می شد. برای نمونه به جای می آمدند می گفتند"آمدندی". یکی از تحولاتی که در زبان فارسی امروز مشاهده می کنیم تغییر شکل یا معنای فعل هاست.

انشا را می توان به صورت داستان نوشت.

پس از اصلاح متن انشا مناسب است یک بار دیگر آن را باز نویسی کنیم. در این کار ممکن است چیزی را کم یا زیاد کنیم.

 

درک مطلب:

1.عبارت"هیچ پناهی مرا به از سایه ی عقل و هیچ کس دستگیرتر از سالار خرد نیست" یعنی چه؟

 

2.امروزه به جای او را گرم پرسید چه می گویند؟

 

3.کدام کار گربه نشانه ی احتیاط هوشمندانه ی اوست؟

 

4.آیا سخنان موش درست بود؟چرا؟

 

5.سوگند دوغ بر اساس نوشته ی این درس چه عواقبی دارد؟

 

املا و لغت:

1.مترادف هر واژه را در ستون کناری آن بیابید:

الف)                                ب)

مقرون                           توجّه

ملاطفت                         گره

تعهّد                             نزدیک

عقده                             مهربانی

التفات                           ضمان

2.برای هر واژه دو هم خانواده بنویسید:

طعمه:                    طلب:                      تدبیر:                    صیّاد:

3.مفرد این واژه دها را بنویسید:

اطراف:                   جانب:                  انواع:                      ابواب:

دانش های زبانی:

1.در صفحه ی اوّل درس فعل های قدیمی را به فعل های امروزی تبدیل کنید:

 

 

2.درکدام گزینه همه ی آثارفابل محسوب می شود؟

الف)مرزبان نامه-موش و گربه-گلستان

ب)موش و گربه-الهی نامه- کلیله و دمنه

پ)قابوس نامه-موش و گربه - کلیله و دمنه

ت) مرزبان نامه-موش و گربه- کلیله و دمنه

3.اجزای جمله های زیر را مشخص کنید:

موش بندها را ببرید.

بامدادان اندک اندک پرتو خورشید نمایان گشت.

انشا:

1.داستان موش و گربه را به زبان امروزی باز نویسی کنید:

 

 

 

2."مقرون به ابواب بلا و مشقت" چه حالتی است؟ توضیح دهید:

 

3.با هر یک از این واژه های جمله بسازید:

 سوگند:

فراست:

التفات:

+ نوشته شده در  شنبه ششم آبان 1391ساعت 16:18  توسط زهرا طهماسبی  | 

درس پنجم: دانایی

درس نامه:

می دانیم که مخفف واژه ی بیرون،"برون" است و مخفف"سیاه"، "سیه".

برخی از واژه ها چند شکل شبیه به هم دارند و از آن ها در موقعیت های مختلف استفاده می شود. مانند:

جاودان،جاویدان،جاودانه

هوشیار، هشیار، هوشیارانه

پرهیزکار، پرهیزگار

گاهی شاعران برای حفظ وزن شعر خود یکی از این نمونه ها را انتخاب می کنند و باید به یاد داشت که همیشه نمی توان از آن ها بهره برد.

مثنوی به شعری می گویند که مصراع های هر بیت با هم هم قافیه باشند. مثنوی معمولاً بلند و طولانی است. از مهم ترین مثنوی های فارسی می توان"شاهنامه" فردوسی، "مثنوی معنوی" مولوی و "لیلی و مجنون" نظامی را نام برد.

نمودار مثنوی این گونه است:

............................*       ............................*

............................       ............................

............................       ............................

درک مطلب:

1.در بیت پنجم شعر بوشکور بلخی شاعر چه چیزهایی را با هم مقایسه کرده است؟

 

2.در بیت"نبینی ز شاهان که بر تخت گاه/ز دانندگان بازجویند راه"

الف)مقصود از "دانندگان" چیست؟

ب)مفهوم "بازجویند راه" چیست؟

 

3.در مصراع اول بیت چهارم "بمانند" چه معنایی دارد؟

 

4.در شعر دوم درس در بیت "دل شود گر به علم بیننده / راه جوید به آفریننده"

الف)واژه ی "بیننده" چه معنایی دارد؟

ب)شاعر شرط رسیدن به خداوند را چه می داند؟

 

املا و لغت:

1.در شعر اول درس برای واژه ی "دانا" دو هم خانواده آمده است، آن ها را بیابید:

2.مترادف این واژه ها را بنویسید:

سپهر:                            حیات:                            علم:

3.هم خانواده ی این واژه ها را بنویسید:

دانا:                             کوش:                            گنج:

دانش های زبانی:

شکل قرار گرفتن قافیه را در شکل های زیر مشخص کنید:

              ب)قصیده و غزل:                                                                             الف)قطعه

................         ..................                      ................         ..................

................         ..................                      ................         ..................

................         ..................                      ................         ..................

................         ..................                      ................         ..................

2.شکل دیگر واژه های زیر را بنویسید:

سپید(                  )      انده(               )

3.کدام اثر در قالب مثنوی سروده نشده است؟

الف)بوستان سعدی

ب)شاهنامه ی فردوسی

پ)لیلی و مجنون

ت)دیوان شمس

انشا:

1.با واژگان زیر یک بند ادبی بنویسید:

دانش-والا-بخرد-حیات

 

 

2.مفهوم بیت زیر را از نگاه خود توضیح دهید:

دل بی علم چشم بی نور است         مرد نادان ز مردمی دور است

+ نوشته شده در  شنبه ششم آبان 1391ساعت 16:15  توسط زهرا طهماسبی  | 

فصل دوم علم وفرهنگ درس چهارم جوانان و فرهنگ

 

توانا بود هر که دانا بود      ز دانش دل پیر برنا بود

                                                                         (فردوسی)

درس نامه:

فعل مضارع نشان دهنده ی انجام کار در زمان حال یا آینده است اما هرگاه برای سخن کسی که در زمان گذشته به سر می برد زمان مضارع به کار بریم به معنای این است که آن شعر یا سخن هم چنان اثرگذار و زنده  است.

آن که شاعر مصراع یا بیت یا ابیاتی از شاعر دیگر به طریق عاریت به کار گیرد را صنعت تضمین می گویند.در تضمین چنانچه بیت تضمین شده معروف باشد نیازی به ذکر نام شاعر نیست اما اگر مشهور نباشد ذکر نام ضروری است و در هر صورت باید داخل گیومه باشد.

تضمین آشکار :شاعر و نویسنده به نام شاعر یا نویسنده ای که از او مصراع یا بیت یا سخنی آورده،اشاره می کند .مانند:

به یاد جوانی همی مویه دارم      بدین بیت بو طاهر خسروانی

"جوانی به بیهودگی یاد دارم     دریغا جوانی دریغا جوانی"

محمد عبده بیت دوم را از ابوطاهر خسروانی آورده و به نام او هم اشاره کرده است.

تضمین پنهان : در تضمین پنهان به این دلیل که شعر یا نوشته ای که شاعر از آن استفاده کرده بسیار مشهور است، به نام آن نویسنده یا شاعراشاره نمی شود. مانند:

عالمت خفته است و تو خفته      "خفته را خفته کی کند بیدار"

سعدی مصراع دوم را از سنایی گرفته است.

محمد علی اسلامی ندوشن نویسنده ی معاصر و  نویسنده ی کتاب "روزها" است.

حافظ شاعر قرن هشتم هجری معرف به لسان الغیب است.

فردوسی شاعر قرن چهارم و پنجم هجری است کتاب بزرگ او شاهنامه بزرگ ترین اثر حماسی ایران است.

در یک متن می توان از گفت و گوی درونی(مونولوگ) و گفت و گوی با دیگری(دیالوگ) بهره برد.

پس از نوشتن انشا برای اصلاح متن لازم است آن را یک بار با صدای بلند و یک بار به آرامی بخوانیم.

درک مطلب:

1-منظور شاعر ازبیت:

 " چو دخلت نیست خرجت آخسته تر کن   که می خوانند ملاحان سرودی :

اگر باران به کوهستان نبارد     به سالی دجله گردد خشک رودی "چیست؟

2- در گذشته یکی از علت های اقتدار ایرانیان را چه مواردی می دانستند؟

3-چرا مسئولیت مادر وپدر امروزی نسبت به گذشتگان بیشتر است ؟

4-برای بیت " قدر وقت ار نشناسد دل وکاری نکند     بس خجالت که از این حاصل ایام رویم "یک جمله بنویسید که در برگیرنده مفهوم آن باشد.

5-چرا جوان ایرانی باید به آینده فکر کند؟

املا و لغت:.

1- برای کلمات زیر دو هم خانواده بنویسید .

اعتدال :                                      استحکام :

نوع :                                          قناعت :

انضباط:                                          اقتدار:

انحطاط :                                        مقهور :

2-معنی درست کلمات زیر را درس ستون "ب" بیابید :

الف)                                ب)

دست یازیدن                   قصد کردن                      

خوگرفتن                        همگانی

مقهور                             ذوق

عامه                           مغلوب شده

قریحه                            درآمد

دخل                           عادت کردن

3-مفرد کلمات زیر را مشخص  کنید:

ذخایر                            منبع

منابع                            عنصر

عناصر                         قانون

قوانین                          ذخیره

4-در متن زیر واژه هایی را که با هم ، هم خانواده هستند مشخص  کنید .

یکی از علت های اقتدار ایرانیان در گذشته که عامه به آن توجه داشتنند تربیت نوجوانان بود که امروزه عموم مردم کمتر توجه نشان می دهند .

5-با توجه به معنی جمله ، واژه ی درست را در جای خالی بنویسید.

یک روز ناگهان از آسمان آتش بارید و ------- معمول شهر متوقف شد.(حیاط ، حیات )

6-در متن زیرچند غلط املایی وجود دارد؟صحیح آن را بنویسید.

ذهن جوان با کتاب که عمده ترین وسیله ی آموزش است ، پرورش می یابد .کتاب در وحله نخست جوان را پرورش می دهد . قفلت از این امر او را به انذوا می کشاند ولی وقت عادت کتابخوانی در زندگی جوانان ،نظم و برنامه ریزی بهتر و سنجیده تری را می طلبد.

 

 

7-در کدام گزینه تمام واژگان از نظر املایی درست است ؟

الف: لحاض ،کشش،منابع

ب:غنی ،آبرومند، توغع

ج:مأمول ، قریحه ،غرق

د:ملاهان ،دخل ،سامان

دانش های زبانی و ادبی:

1- در این بیت چه صنعتی به کار رفته است . 

کشتی نشستگانیم ای باد شرطه برخیز            باشد که باز بینیم دیدار آشنا

2- دو جمله بنویسید که در آن ها فعل مضارع در معنای فعل ماضی به کار رفته باشد.

 

 

3- چرا گاهی فعل مضارع در معنای ماضی به کار می بریم ؟

 

4- دو واژه بنویسید که با "مند"  به پایان برسد .

5- دربیت زیر چه آرایه ی ادبی به کار رفته است .

چو دخلت نیست خرجت آهسته تر کن         که می خوانند ملاحان سرودی :

انشا و نگارش:

1-با کلمه ها و ترکیب های زیر با توجه به آن چه در کمانک آمده است جمله بسازید .

اعتدال (جمله خبری )

انحطاط (جمله پرسشی )

کوشندگی (جمله طنز )                     

2- کلمات زیر را در جمله هایی زیبا به کار بگیرید .

ذخایر :

بی وقفه:

تخصص :

3. واژه های زیر را در یک نوشته ی ادبی به کار ببرید:

قریحه-زیبایی-سنجیده

+ نوشته شده در  شنبه ششم آبان 1391ساعت 16:13  توسط زهرا طهماسبی  |