درس هایی از ادبیات دوره ی راهنمایی

شرح نکات ادبی و ارایه سوالات امتحانی

دستور زبان فارسی عمومی


1- جمله را تعریف کنید؟مجموعه ای از کلمه هاکه با یک دیگر مفهومی را به شنونده منتقل می کند جمله نام دارد .      

2- اجزای جمله را تعریف کنید؟ هر جمله از دو بخش نهادوگزاره ساخته میشود.                                              

3- مهم ترین بخش گزاره  فعل است                                                                                                

4- فعل را تعریف کنید؟ کلمه ای است که بر انجام شدن کاری یا روی دادن حالتی در زمان مشخص وبه وسیله ی شخص

مشخص اشاره می کند.                                                                                                                

5- ویژگی های فعل را نام ببرید؟ 1- زمان فعل2- شخص فعل3- ساخت یا صیغه4- صرف فعل5- انجام کاری یا روی   

دادن حالتی.                                                                                                                             

6- زمان هادر زبان فارسی چندگروه ند؟1- گذشته یا ماضی2- حال یا مضارع3- آینده یا مستقبل.                            

7- انواع فعل ماضی رابافرمول ساخت آنها بنویسید؟                                                                               

1- ساده = بن ماضی +شناسه ← گفت +َ- م=گفتم                                                                                 

2- استمراری=می + بن ماضی + شناسه ← می گفتم                                                                              

3- نَقلی= بن ماضی+ه+(ام و ای و است و ایم و اید و اند ) ← گفته ام                                                               

4- بعید= بن ماضی+ه+ بود + شناسه ← گفته بودیم                                                                              

5- التزامی=بن ماضی +ه+باش+شناسه رفته باشم                                                                              

8- انواع فعل مضارع را با فرمول ساخت آنها بنویسید؟                                                                           

1- اخباری = می +بن مضارع +شناسه ← می+خوان +ش َ- م =می خوانم                                                   

2-التزامی= بٍ+ بن مضارع+شناسه ← بخوانم                                                                                     

9- انواع فعل مستقبل یا آینده را با فرمول ساخت آن بنویسید؟                                                                     

خواه +شناسه +بن ماضی ← خواهم رفت                                                                                           

10-یکی از ویژگی های فعل شخص آن است.شخص فعل را درزبان فارسی تو ضیح دهید؟                                  

در زبان فارسی 6صیغه وجود دارد. اوّل شخص مفرد . دوّم شخص مفرد  . سوم شخص مفرد                              

اوّل شخص جمع  . دوّم شخص جمع  . سوم شخص جمع                                                                         

  11-شناسه را تعریف کنید؟ شناسه بخش متغییر و دوّم فعل است ودر زبان فارسی بردو نوع است. ماضی و مضارع    

   12- بن فعل را تعریف کنید وانواع آن رابنویسید؟ بن به معنی ریشه ی است وریشه ی فعل یعنی بخش ثابت و تکراری

فعل که در همه ی شخص ها تکرار می شود و بر دو نوع است. ماضی ومضارع                                           

13- روش پیدا کردن بن های ماضی و مضارع را بنویسید؟ به اوَل همه ی بن ها ب اضافه می کنیم اگر معنی امری   

داشت مضارع است و اگر معنی امری نداشت ماضی است. مثال بگفت    بگو .                                              

14- صرف فعل را تعریف؟ اگر حالت های شش گا نه ی شخص را یک جا بنویسیم آ ن را صرف کرده ایم.             

                                                     

     گفتم    گفتیم                                                         

گفتی   گفتید                                                                                   صرف

         گفت   گفتند                                                                                                                  

                                                 

15- ساخت یا صیغه فعل را تغریف کنید؟ اگر زمان و شخص فعل را کنار هم بنویسیم ساخت آن فعل را مشخص کرده ایم

16- قالب شعر فارسی را نام ببرید؟ 1- غزل 2- قصیده 3- مثنوی 4- قطعه 5- رباعی 6- چهار پاره 7- دو بیتی        

8- تک بیتی 9- تر کیب بند 10- ترجیع بند.                                                                                       

17- غزل را تعریف کنید و نمو دار آن را رسم کنید؟ اگر مصراع اوَل بیت اوَل با تمامی مصراع های زوج آن شعر هم 

قافیه باشد به آن غزل می گوییمکه موضع آن گفتن سخان عاشقانه شرح حال است و..                                        

                                                                             

→∗                                                                                       نمودار

       ←→                                                                 

18- قصیده را تعریف کرده و نمو دارآن را رسم؟ اگر مصراع اوَل بیت اوَل با همه ی مصراع های آن هم قافیه و        

          موضوع آن توصیف مکان ها واشخاص و پند و نصیحت باشد به آن قصیده می گویند.                                           

                                                                                      

←→                                                                                                  نمو دار

←→                                                                       

19- مثنوی را تعریف کرده و نمودار آن را رسم کنید؟ مثنوی به معنی دو تای است یعنی مصراع های روبروی آن با    

یکدیگر هم قافیه هستند.                                                                                                                 

                                                                                   

←∆→∆                                                                                  نمودار

                                                                     

20- مصراع را تعریف کنید؟ کوچک ترین واحد شمارش شعر فارسی مصراع نام دارد.مانند:                               

کفرکافر را دین دین دار را  ∗∗∗ ذرهَ ای دردت دل عطار را              

 

21- بیت را تعریف کنید؟ از هر دو مصراع یک بیت به وجود می آید.مانند:                                                     

کفر کا فر را دین دین دار را ∗∗∗ ذرهَ ای دردت دل عطار را            

 

22- ردیف را تعریف کنید؟ به کلمه هایی که در پایان مصراع مانند هم تکرار می شوند ردیف می گویند.مانند:            

کفر کافر را دین دین دار را ∗∗∗ ذرهَای دردت دل عطار را            

23- قافیه را تعریف کنید؟ له کلمه هایی که معمولاٌدر پایان مصراغ ها می آید اگر ردیف وجود داشت قبل از ردیف و     

اگر وجود نداشت دقیقاٌ در پایان مصراع قرار می گیرد و حرف آخرشان و آهنگشان باهم یکی است قافیه گفته می شود.   

آمدن قافیه در شعر ضروری است امَا ردیف می تواند وجود نداشته باشد.                                                       

24- انواع نوشته را نام ببرید؟ 1- نظم(شعر) 2- نثر.                                                                              

25- نظم یا شعر را تغریف کنید؟ به نوشته ی ادبی که دارای قافیه و ردیف و تخیل و تشبیه و  وزن و هماهنگی هستند         

نظم یا شعرمی گویند.                                                                                                                  

26- نثر چیست؟ به نوشته ی ادبی که در آنها قافیه و ردیف و  وزن و تخیل و هماهنگی بکار نمی رود و نویسنده بیشتر    

به بیان مطلب می پردازد نثرهای ادبی هم وجود دارد که در آنها زیبای های هنری دیده می شود.                            

27- صفت را تعریف کنید؟ به کلمه هایی که دربارهی کلمه های دیگر توضیح می دهند یا آن را تو صیف می کنند        

صفت می گویند.                                                                                                                 

28- انواع صفت را نام ببرید؟ 11- صفت تفضیلی یا برتر.2- عالی یا برتری.                                                 

29- صفت تفضیلی یا برتر را با مثال تعریف کنید؟ به صفت هایی که همراه با حرف(تر) می آید برتر می گویند. مثال:  

برتر. خوب تر. بهتر.                                                                                                                  

30- صفت علی یا برترین را تعریف کنید؟ صفت هایی که همراه با حرف (ترین) می آیند عالی می گویند. مثال:          

برترین. به ترین. خوشگل ترین .                                                                                                      

31- دیالوگ و مونولوگ را تعریف کنید؟ گفت وگو با دیگران را دیا لوگ می گویند وگفتار یک نفره که می توا ند مخاطب

داشته باشد یا نداشته باشد و هم چنین گفتوگو با خود را مونولوگ می گویند.                                                     

32- تضمین را تعریف کنید؟ اگر شاعر یا نویسنده ای قسمتی از شعر یا نوشته شاعر یا نویسنده ی دیگری رادر شعر خود

بیاورد از او تضمین کرده است.                                                                                                      

33- انواع تضمین را نام ببرید؟ 1- تضمین آشکار.2- تضمین پنهان.                                                             

34- تضمین آشکار را تعریف کرده ومثال بزنید؟ دراین نوع تضمین شاعر یا نویسنده نام شاعر یا نویسنده ای که از او   

تضمین کرده است را را در شعر خود می آورد.مانند شعر سعدی که نام فردوسی را آورده است.                            

چه گفت فردوسی پاک زاد ∗∗∗ که رحمت بر تربت آن پاک باد           

((میازار موری که دانه کش است ∗∗∗ که جان داردو جان شیرین خوش است))

35- تضمین پنهان را تعریف کرده ومثال بزنید؟ در این نوع از تضمین شاعر نام نویسنده یا شاعری که از او تضمین     

کرده است را نمی آورد. مانند:                                                                                                         

(( برگ درختان سبز از نظر هوشیار)) ∗∗∗ آینه ی رازهاست جلوی روی خداست...     

محمود کیا نوش

36- تشبه را تعریف کرده و مثال بزنید؟ به مانند کردن شخصی به شخص یا چیز دیگری تشبیه می گویند؟ مانند:          

نیست باب نجات ∗∗∗ جزءدانش                            

37- ارکان تشبیه را نام برده وهرکدام را توضیح دهید؟1- مشبه= به کسی یا چیزی که درتشبیه به شخص یا چیز          

دیگری تشبیه میشود مشبه می گویند.2- مشبه به = به شخص یا چیزی که مشبه را به آن تشبیه می کنیم مشبه به می گویند.

3-عدات تشبیه = به کلمه هایی مانند:(مثل،چون،همچون،مانند،همانند وغیره راکه  به وسیله ی آن ها تشبه را میسازیم     

عدات تششبیه می گویند.4- وجه شبه= دلیل مشابهت مشبه ومشبه به یا صفتی که هردوی آنها بطور مشترک داشته باشند  

را وجه شبه می گویند. مانند:                                                                                                         

حضرت علی       مانند     شیر     شجاع       بود                                          

مشبه       عدات شبیه     مشبه به     وجه شبه                                              

38- مسند را تعریف کنید؟ به کلمه هایی که قبل از فعل های ربطی یا اسنادی است، بود، شد، گشت، گردید می آید        

مسند می گویند.                                                                                                                         

39- روش پیداکردن مسند را در جمله بنویسید؟ برای پیداکردن مسند پرسش چه جوری یا چه طوری را از جمله           

می پرسیم پاسخ این پرسش مسند جمله است.مانند:   هوا سردو دل انگیز بود.                                                    

40- مفعول را تعریف کنید؟ کلمه ای است که در جمله کاری به آن انجام می شود.گاهی قبل از [را]درجمله می آید و گاهی

درجمله نبشد می توان آن را با پرسش چه کسی یا چه چه چیزی را پیدا کرد.                                                    

41- ترکیب های وسیع را تعریف کرده ومثال بزنید؟ اگر ترکیبی از صفت وموصف ساخته شده باشد به آن ترکیب        

وسیع می گویند.مانند: گل زیبا، مادر خوب                                                                                          

42- ترکیب اضافی را تعریف کرده ومثال بزنید؟اگر ترکیبی از مضاف ومضاف الیه ساخته شده باشد به آن ترکیب اضافی

می گویند.مانند: کشورم، درکلاس، کتاب من                                                                                          

43-چگونه می توان ترکیب های وسیع واضافی را از هم تشخیص داد؟ برای تشخیص دادن ترکیب ها کسرِ را ار میان   

2کلمه حذف می کنیم  وبه آخر آنها فعل اصلی یا یکی از حالت شش گانه ی دیگر را به آن اضافه می کنیم اگر جمله بدست

آمده معنی منطقی ترکیب وسیع است واگر معنی نداشت ترکیب اضافی است.مانند:پدر مهربان است.ترکیب وسیع          

کشور ما است. ترکیب اضافی                                                                                                          

44-سجع چیست؟ اگر کلمه های قافیه در نثر بکار روند به آن ها سجع می گویند.مانند:                                        

منّت خدای را عَزّوجَلّ که طاعتش موجب قربت است وبشکر اندرش مزید نعمت است               

هر نفسی که فرو می رود ممّدحیات است وچون بر می آید مفّرح ذات                         

45- نثر مُسَجّع را تعریف کنید؟ نثری که در آن سجع بکار رفته باشد مُسَجّع می گویند.                                        

46- چند نمونه از آثار  نثر مُسَجّع را نام ببرید؟ 1-گلستان سعدی2- بهارستان جامی3- مناجات نامه خواجه عبّدالله انصاری

47- چند نمونه ازمثنوی های معروف را نام ببرید؟ 1- شاهنامه فردوسی 2- بوستان سعدی3- مثنوی مولوی.               

4- لیلی و مجنون نظامی.                                                                                                              

48-فابل را تعریف کنید؟داستان هایی که در آنها جانوران وحیوانات رفتار و گفتار و شخصیت هایی مانند                  

انسانها پیدامی کنند ودر حقیقت نماینده ی شخصیت های انسانی هستند فابل یا داستان حیوانات می گویند.                    

49-نمونه هایی از فابل را در ادبیات فارسی نام ببرید؟ مرزبان نامه- موش وگربه- کلیه و دمنه                              

50- چگونه می توان شعر رابه صورت نثر ساده و روان نوشت؟ 1- ابتدا جای درست اجزای جمله را مشخص می کنید و  

آنها را به جای اصلی خود بر گردانید.2- معنای کلمه های سخت را پیدا می کنیم و در جای خود می نویسیم.مانندبیت زیر:

نشد آسایشم یک لحظه دمساز                                           

نهاد                                                                

1- آسایشم یک لحظه دمساز من نشد                                       

2- آسایشم یک لحظه همراه من نشد                                       

51-شبکه ی معنای را تعریف کنید؟ اگر واژه ی رااز نظرمعنی باهم مربوط هستند درنوشته ی خود کنارهم بیاوریم به این

کار شبکه ی معنایی یا زنجیری معنایی می گویند.مانند:     ابروبادو مه خورشیدو فلک درکارند        

52- جمله ها ازنظر تعداد فعل به چند دسته تقسیم می شوند ؟ دو گروه= ساده، غیر ساده.                                      

53- جمله های غیر ساده چند گروه اند؟ دو گروه- 1- جمله های مستقل دارند مانند :ما درس میخوانیم موفّق می شویم.    

2- جمله های آنها بدون یک دیگر معنا ندارند مانند :اگر درس بخوانی موفّق شوی.                                            

54- نمودار چهار پاره را رسم کنید:                                                                                                 

                                                                     

←→                                                                      

∗∗∗                                                        

                                                       

←→                                                                     

∗∗∗                                                                         

                                                                    

←→                                                                     

∗∗∗                                                                              

 

 

55-چهار بیتی را تعریف کنید؟ به شعری گفته می شود که از بخش های چهار مصراعی ساخته شده است که در هر بخش

مصراع 1،2و4 هم قافیه است.                                                                                                        

56- نمودار دوبیتی را رسم کنید:                                                                                                     

                                                                    

←→                                                        

+ نوشته شده در  چهارشنبه بیستم آذر 1392ساعت 21:24  توسط زهرا طهماسبی  | 


+ نوشته شده در  یکشنبه بیستم اسفند 1391ساعت 11:35  توسط زهرا طهماسبی  | 

درس چهاردهم راز موفقیّت


درس نامه:

قید : کلمه یا ترکیب هایی است که مفهوم مکان، زمان، حالت، تردید، یقین، تکرار و ... را به فعل جمله اضافه می کند. هر جمله می تواند قیدهای گوناگونی داشته باشد.

هنر نویسندگان خوب و هنرمندان بزرگ در نحوه ی بیان و توصیف و فضاسازی است.آن چه باعث می شود متنی را دوباره بخوانیم یا فیلم یا نمایشی را که یک بار دیده ایم دوباره ببینیم فضاسازی و بازسازی رویدادهایی است که نویسنده یا کارگردان به کار می گیرد.در فیلم ها، رنگ ، موسیقی و نور به فضاسازی و القای بهتر صحنه ها و مفاهیم کمک می کند.

استفاده از فضاسازی (توصیف حالات و رنگ، ویژگی های دقیق و ...) بر زیبایی و تأثیرگذاری انشا می افزاید.

استفاده از نظرها و تجربه های دیگران برای تقویت نویسندگی مفید است.

 

درک مطلب :

1.     با توجه به متن درس، یادگیری علم چه ضرورتی دارد؟

 

2.    چرا نصیرالدین در مقایسه با جوان خستگی ناپذیر می نمود؟

 

3.    یک بیت درباره ی یاگیری علم بنویسید :

 

املا و لغت:

1.معنی واژگان را به هم متصل کنید .

رمق ، تمنا ، واپسین ، بی کران ، رنجور ، رخسار ،فراست

          چهره ، زیرکی ، توان ، ناتوان ، آخرین ، گسترده ، آرزو

2. از بین کلمات زیر هم خانواده ها را از همدیگر جدا کنید.

محضر ، اعتراض ، حضور ، تعرض ،تقاطع ، حاضر ، معترض ، مقطع

3.مترادف این واژه ها را از درس بیابید:

زیرکی:

عالم:

 

دانش های زبانی :

1.در متن زیر چه صنعت ادبی به کار رفته است ؟

ساعاتی کنار باغچه می ایستم و به آسمان ، ستاره های نقره فام و ماه که چون ظرفی سیمگون می درخشد می نگرم .

2.در جملات زیر قید را مشخص کنید :

آن گاه که شهر توس در آرامش فرو رفته است .

دانشمند بر بالین او حاضر آمد و با اندوهی بسیار دست نوازش بر سر و رویش کشید .

3.صفت های تفضیلی درس را پیدا کنید:

 

انشا و نگارش:

1.برای تقویت نویسندگی چه راه هایی وجود دارد ؟

 

2.با این واژه ها جمله بسازید:

بی کران:

تعرّض:

فروزان:

3.یکی از حکایت های کتاب را به انتخاب خود بازنویسی کنید:

+ نوشته شده در  سه شنبه دهم بهمن 1391ساعت 17:56  توسط زهرا طهماسبی  | 

فصل آزمون فصل پنجم:


1.کدام گزینه از آثار منظوم نیست؟

الف)منطق الطیر

ب)شاهنامه

پ)سمک عیار

ت)لیلی و مجنون

2.کدام کلمه جمع است؟

الف)وقوف

ب)خصلت

پ)مصائب

ت)مطاع

3.نقش (ش) در مصراع دوم این بیت کدام است؟

آن که ورا دوست ترین بودگفت       در بن چاهیش بباید نهفت

الف)نهادی

ب)متممی

پ)مفعولی

ت)اضافی

5.مفوم پویه در این بیت کدام است؟

الف)راه رفتن

ب)بازی کردن

پ)پیاده روی

ت)دویدن

6.کدام گزینه نادرست است؟

الف)مرزبان نامه= سعدالدین وراوینی

ب)قابوس نامه= ابو منصور موفق هروی

پ)تذکره الاولیا=عطار نیشابوری

ت)منطق الطیر=عطار نیشابوری

7.گزینه ی نادرست را مشخص کنید:

الف)سوانح العشاق اثر محمد غزالی است.

ب)کشف الاسرار اثر عنصرالمعالی کیکاووس است.

پ)سوانح العشاق اثر احمد غزالی است.

ت)کشف الاسرار اثر نظامی گنجوی است.

8.کدام گزینه نا درست است؟

الف)عطار شاعر قرن ششم و هفتم هجری است.

ب)رابعه عارف قرن دوم هجری است.

پ)بیهقی داستان نویس است.

ت)بیهقی در قرن 5 می زیست.

 9.در بیت زیر چه آرایه ی ادبی به کار رفته است؟

بامدادی که تفاوت نکند لیل و نهار                   خوش بود دامن صحرا و تماشای بهار

الف)تشبیه

ب)کنایه

پ)تضمین

ت)تضاد

10- کدام یک از آثار زیر جز نوشته های تعلیمی نیستند ؟

الف: مثنوی معنوی     ب:بوستان       ج:کلیله ودمنه    ج : تاریخ بیهقی

11-مواعظ و اندرزها در کدام قالب شعری به صورت غیرمستقیم به کار می روند:

الف)مثنوی

ب)قطعه

ج)قصیده

د)غزل

12-جمله ی زیر تعریف چه نوع شعری است؟

هدف آن ها رسیدن به سعادت و زندگی بهتر است

الف)شعرهای رزمی

ب)شعرهای حماسی

ج)شعرهای حکمی

د)گزینه های الف و ب
+ نوشته شده در  سه شنبه دهم بهمن 1391ساعت 17:55  توسط زهرا طهماسبی  | 

درس سیزدهم: پرتو امید


درس نامه:

شبه جمله: بعضی کلمات و ترکیبات، به تنهایی معنای یک جمله ی کامل را دارند ولی ظاهر و شکل آن ها نهاد و گزاره ندارند.

افسوس(معنایش یک جمله ی کامل است یعنی: چه قدر حیف شد)

آفرین(یعنی: آفرین بر تو باد)

تخلّص: نام هنری و شعری یک شاعر است.

بیت تخلّص: اگر شاعر در پایان شعر، تخلّص خود را بیاورد به آن بیت،"بیت تخلّص" گویند.

به این بیت از سعدی دقّت کنید:

سعدیا مرد نکونام نمیرد هرگز      مرده آنست که نامش به نکویی نبرند

در حالی که نام اصلی وی مشرف الدین مصلح بن عبدالله است.

تلفّظ برخی از کلمه های پرکاربرد با شکل نوشتاری آن ها متفاوت است. ناگزیر باید تصویر املای صحیح این کلمات را به ذهن بسپاریم؛ مانند بالاخره،بالعکس،بالفعل و بالاجبار.

 

درک مطلب:

1.در بیت دوم درس:

الف)یک واژه ی مخفف بیابید:

ب)منظور از "سر شوریده" چیست؟

2.در مصراع اوّل بیت پنجم، شاعر نابودی را به چه چیزی تشبیه کرده است؟

در مصراع"در بیابان گر به شوق کعبه خواهی زد قدم" واژه های مشخص شده نشان چه چیزهایی هستند؟

الف)صحرا-خانه ی خدا

ب)دشواری ها-رسیدن به هدف

پ)تحمّل سختی ها-شهر مکه

ت)محل بی آب و علف-جوار الهی

3.مفهوم این بیت را بنویسید:

دور گردون گر دو روزی بر مراد ما نرفت        دایماً یکسان نباشد حال دوران غم مخور

 

املا و لغت:

1.مفرد احزان را بنویسید:

2.برای واژه های "واقف" دو هم خانواده بنویسید:

3.تفاوت دو واژه ی "خار و خوار" را بنویسید:

 

دانش های زبانی و ادبی :

در ابیات چهارم و پنجم درس، دو شبه جمله بیابید:

 

2.نهاد و گزاره را در عبارات زیر مشخص کنید:

الف)نویسنده با توصیف ها و فضاسازی صحنه ی جدیدی را خلق می کند.

 

ب)هنر نویسندگان خوب و هنرمندان بزرگ در نحوه ی بیان است.

 

3.قافیه و ردیف های شعر را مشخص کنید:

 

انشا:

1.با واژه های فنا،واقف،احزان یک بند ادبی بنویسید:

 

2.نتیجه ای را که از درس گرفته اید بنویسید:

 

3.آن چه درباره ی شخصیّت حافظ می دانید بنویسید:
+ نوشته شده در  سه شنبه دهم بهمن 1391ساعت 17:54  توسط زهرا طهماسبی  | 

درس دوازدهم: آداب زندگانی:


درس نامه:

واژه های هم خانواده دارای این ویژگی ها هستند:

ریشه یا حروف اصلی آن ها یکی است.مانند:علم،عالم،علوم

معنای نزدیک به هم دارند.

ساخت واژه های هم خانواده در عربی، ما را در درست نویسی(املای) آن ها و درک بهتر معنای عبارات کمک می کند. از این طریق می توان واژه های فراوانی را تولید کرد و به گنجینه ی واژگانی خود افزود.

یک متن یا نظم است یا نثر. نظم و نثر انواعی دارند. نثر را از یک دیدگاه به تاریخی و امروزی تقسیم می کنند.نثر الهی نامه، قابوس نامه،اخلاق ناصری، کلیله و دمنه، کیمیای سعادت و گلستان سعدی تاریخی است.

نثر امروزی هم انواعی دارد مانند: نثر روزنامه ای، داستانی، نمایش نامه، فیلم نامه، سفرنامه، خاطره و گزارش.

برای غنی تر شدن متن انشا می توان از نکته های حکمت آمیز، اندرزها و حکایات کوتاه اخلاقی و اشعار متناسب بهره برد.

ارزش انشا به تفصیل و بلندی آن نیست، انشای خوب آن است که گویا، رسا و زیبا باشد.

 

درک مطلب:

1.مفهوم عبارت"داد ده تا داد یابی" چیست؟

 

2.با توجّه به عبارت زیر معنای دقیق بخش مشخص شده را بنویسید:

عمر در پرستش خدای تعالی خرج کن که حساب، او خواهد خواست.

 

3.معنای"معیشت تنگ" در جمله ی " معیشت تنگ را به توکّل دفع کن" چیست؟

 

4.نویسنده شرط رسیدن به آرامش و آسودگی خیال را چه می داند؟

فراخ دلی خواهی، تن آسانی را بگذار.

 

5.عبارت"هر چه دون خداست همه را باطل دان." با کدام گزینه تناسب معنایی دارد؟

الف)بنی آدم اعضای یکدیگرند

ب)بعد از خدای هر چه پرستند هیچ نیست

پ)کوه و دریا و درختان همه در تسبیح اند

ت)تا کی آخر چو بنفشه سر غفلت در پیش

6.معنای واژگان مشخص شده را با توجه به عبارت زیر بنویسید:

در محاوراتی که به حضور او میان دو کس رود خوض ننماید و اگر از او پوشیده دارند، استراق سمع نکند.

7.کدام گزینه از عبارت زیر استنباط نمی شود؟

اگر کسی به جواب مشغول شود و او بر بهتر جوابی از آن قادر بود،صبر کند تا آن سخن تمام شود، پس جواب خود بگوید، بر وجهی که در متقدّم طعن نکند.

الف)صبر و شکیبایی داشتن هنگام جواب گویی

ب)سکوت کردن هنگام جواب گویی دیگران

پ)سرزنش نکردن خود هنگام جواب گویی

ت)سرزنش نکردن کسی که زودتر جواب داده است.

 

املا و لغت:

غلط های متن زیر را بیابید و صحیح آن ها را بنویسید:

کس را نسیحت مگوی و پند مده، خاصّه کسی را که پند نشند که او خود اوفتد. کم خسمی خواهی، به خود مشغول باش، بلا از دوست عتاست.

 

2.برای هر یک از واژگان زیر دو هم خانواده بنویسید:

قانع:                     معیشت:                     مشغول:

3.یک متضاد برای هر واژه بنویسید:

قادر:               وقوف:                 خلق:

 

دانش های زبانی:

1.نمونه هایی از نثر امروزی را نام ببرید:

2.به چه واژه هایی هم خانواده می گویند؟

3.سه نمونه از نثرهای تاریخی را نام ببرید:

انشا:

1.سه ویژگی انشای خوب را نام ببرید:

2.بخش اوّل درس را به فارسی امروزی برگردانید:

 

 

 

 

3.با این واژه ها جمله بسازید:

خاصّه:

معیشت:

وقوف:
+ نوشته شده در  سه شنبه دهم بهمن 1391ساعت 17:53  توسط زهرا طهماسبی  | 

درس یازدهم: دور اندیشی


درس نامه:

یکی از راه های واژه سازی به کارگیری وندهاست. پیش از این با وندهایی مانند ور،مند،گر،دان و ... آشنا شدیم.گاهی یک وند(جزئی که به تنهایی معنایی ندارد) پیش از فعل می آید که ممکن است معنای تازه ای به فعل بدهد. مانند:افتاد-درافتاد و زمانی ذهم با این که یک وند پیش از فعل می آید و فعل پیش وندی می سازد، معنای فعل تغییری نمی کند.مانند:شمرد-برشمرد

در ادبیات ایران و جهان داستان گویی و داستان نویسی رواج فراوان داشته است. این داستان ها و حکایت ها گاه به صورت شعر(منظوم) و گاه به نثر(منثور) بوده اند.

شاهنامه ی فردوسی،لیلی و مجنون و خسرو و شیرین نظامی، مثنوی معنوی مولوی، منطق الطیر عطار نیشابوری از داستان های منظوم زیبا و درس آموز هستند.

کلیله و دمنه، مرزبان نامه، سمک عیار از نمونه های منثور داستانی در ادبیات ایران هستند.

معمولاٌ در داستان های گذشته رسم بوده است که شاعر یا نویسنده به نتیجه گیری می پرداخته و در آغاز، میانه، یا پایان داستان ، منظور خود را از آن داستان بیان می کرده است. گاه نیز نکته ای را مطرح می کرده و برای فهم بهتر ، داستانی را در پی می آورده است. مانند شعر دوراندیشی نظامی.

در اغلب داستان های امروزی هدف و منظور داستان بیان نمی شود و به عهده ی مخاطب یا خواننده ی داستان گذاشته می شود. بر خلاف گذشته که عمده ی داستان ها به شعر بوده در روزگار ما بیش تر داستان ها به نثر است.

برای داستان های معمولی، بخش هایی ذکر کرده اند به این ترتیب:آغاز،گره افکنی

در نوشتن واژه های عربی مانند انشاء،املاء و اجراء بهتر است همزه ی پایانی حذف و به شکل انشا،املا و اجرا نوشته شود.

درک مطلب:

1.یک تشبیه در درس بیابید که هر چهار جزء تشبیه در آن آمده است.

 

2.استدلال کودک عاقبت اندیش در برابر حادثه چه بود؟

 

3.امروزه به جای این جمله چه می گوییم؟"پایش از آن پویه درآمد ز دست"

 

4.به نظر شما بهترین بیت درس کدام است؟

 

املا و لغت:

1.واژه ی "زی" در این درس به چه معنایی است؟

الف)لباس

ب)به سوی

پ)بن ماضی زیستن

ت)زندگی کن

2."پویه" با کدام واژه هم خانواده نیست؟

الف)پوییدن

ب)تکاپو

پ)پویا

ت)پایش

3.املای کدام واژه درست است؟

الف)آزادگان

ب)تحمت

پ)همزادگان

ت)حادثه

 

دانش های زبانی و ادبی:

1.فعل "همی نوشت" چه زمانی دارد؟

الف)ماضی ساده

ب)مضارغ اخباری

پ)ماضی استمراری

ت)ماضی التزامی

2.بیت"شد نفس آن دو سه همسال او    تنگ تر از حادثه ی حال او" یک تشبیه دارد که به ترتیب

طرف اول تشبیه: نفس آن دو سه هم سال او

طرف دوم تشبیه: حادثه ی حال او

 شما بگویید"تنگ تر" در این تشبیه چه جایگاهی دارد؟

3.داستان ها و حکایت ها به چند صورت نوشته شده اند؟

4.یکی از ویژگی های داستان های امروزی را نام ببرید؟

 

انشا:

با تغییراتی در داستان این درس، داستانی بنویسید که نان دهد دوست نادان بسیار خطرناک تر از دشمن دانا است:

2.نتیجه ای را که از شعر دریافت کرده اید بنویسید:

3.با واژه های زیر جمله بسازید:

پویه:

واقعه:

بن:

زی:

+ نوشته شده در  سه شنبه دهم بهمن 1391ساعت 17:49  توسط زهرا طهماسبی  | 

فصل آزمون فصل چهارم:


1.دوستان واقعی چگونه نیستند؟

الف)خوبی ها را پیش چشم آورند

ب)عیب ها را نمی نمایند

پ)راه نیک بختی را نشان می دهند.

ت)همراهان خوبی هستند

2. در مصراع اول شعر داده شده نهاد كدام است ؟

زلف سيه بر رخ شام افکنی                            حلقه ی زر بر در بام افکنی

الف : زلف O  ب : زلف سيه  O   ج : تو  O   د : زلف سيه بر رخ شام افکنی O                       

3. كدام فعل شناسه ندارد ؟

الف : مي سازند O         ب : رفته بود O             ج : رفته باشد O         د : ماندي O

4. در فعل هاي " نوشته بوديم " و " بخورند " بن و شخص به ترتيب عبارتند از:

الف : نوشت – دوم شخص جمع – خور – سوم شخص جمع O

ب : نوشته - دوم شخص جمع -  خورند – سوم شخص جمع O

ج : نوشت - اول شخص جمع -  خور – سوم شخص جمع O

د : نوشت - دوم شخص جمع -  خور – دوم شخص جمع O

5. تعداد فعل ها را مشخص کنید:

چوبفروختی  ازکه خواهی خرید                     متاع جوانی به بازار نیست

غنیمت شمرجز حقیقت مجوی                    که باری است فرصت دگربارنیست

الف)8

ب)5

پ)7

ت)6

6.در کدام گزینه زمان فعل متفاوت است؟

الف) چوبفروختی ازکه خواهی خرید                    

ب) همی دانه وخوشه خروار شد                      

پ) پسر نوح با بدان بنشست             

ت) خاندان نبوتش گم  شد

7.مفهوم درست جمله را در بیت زیر پیدا کنید:

عاقبت اندیش ترین کودکی                    دشمن اوبود ازایشان یکی

الف) عاقبت اندیش ترین ایشان دشمن اوبود

ب) کودکی عاقبت اندیش دشمن اوبود

پ) یکی ازایشان دشمن اوبود

ت) دشمن او از میان آن ها بود

 

 

 

 

 

 

 

+ نوشته شده در  سه شنبه دهم بهمن 1391ساعت 17:41  توسط زهرا طهماسبی  | 

درباره ي سهراب سپهري نقاشي با كلمات

 

سهراب سپهري يكي از مهمترين چهره‌هاي شعر معاصر ايران پانزدهم مهر 1307 در كاشان ديده به جهان گشود. پدرش اسدا... و مادرش ماه جبين نام داشتند. پدر خط خوبي داشت و با موسيقي آشنا بود و در زمينه‌ي شناخت موسيقي، طراحي و نقاشي به سهراب كمك‌هاي فراواني كرد. سهراب سومين فرزند يك خانواده‌ي هفت نفري بود. منوچهر، همايون دخت، پري دخت و پروانه ديگر افراد خانواده‌ي او بودند.

زندگي خالي نيست :

مهرباني هست، سيب هست، ايمان هست

آري

 تا شقايق هست، زندگي بايد كرد

سهراب تحصيلات ابتدايي خود را سال 1313 آغاز كرد. خودش گفته است: «نمره‌ي اخلاقم در مدرسه بيست بود و در خانه صفر، در مدرسه سر به زير و در خانه سركش. در مدرسه مي‌ترسيدم. در خانه مي‌ترساندم. مدرسه برايم هواي ديگري داشت. دياري بود بريده از كوچه و بازار شهر...» پس سال 1319 وارد دبيرستان شد و سال 1322 اين دوره را با موفقيت به پايان رساند. دو سال بعد: يعني سال 1324 دوره‌ي مقدماتي دانشسرا را به پايان برد و سال 1325 به استخدام اداره‌ي فرهنگ كاشان درآمد.

سهراب اولين مجموعه شعر خود را سال 1326 منتشر كرد. مجموعه‌اي

  با نام "در كنار چمن يا آرامگاه عشق"

زندگي شستن يك بشقاب است

 زندگي يافتن سكه دهشاهي در جوي خيابان است.

مهرماه 1330 «مرگ رنگ» را در تهران منتشر كردو«زندگي خواب‌ها» را سال 1332 به چاپ رساند و در همين سال دوره‌ي ليسانس نقاشي را با رتبه‌ي اول و درخشان ‌نشان درجه‌ي اول علمي به پايان رسانيد.. و مجموعه شعر «آوار آفتاب» را ارديبهشت ماه همين سال و سپس «شرق اندوه» را در مهرماه منتشر كرد. در نمايشگاه انفرادي  وگروهي بسياري شركت داشت.

نقاشي هاي سهراب سپهري

 

«صداي پاي آب» را در فصل‌نامه‌ي آرش انتشار داد و در هنركده‌ي هنرهاي تزييني تهران تدريس كرد و منظومه بلند «مسافر» را در فصل‌نامه‌ي آرش چاپ كرد. بهمن‌ماه سال 1346 «حجم سبز» را منتشر كرد و سال بعد دوباره به فرانسه رفت. سفرهاي بسياري به انگلستان، فرانسه، اسپانيا، هلند، ايتاليا و اتريش كرد. در همين ايام به بيماري سرطان خود پي برد. براي معالجه به انگلستان رفت اما بيماري بسيار پيشرفت كرده بود. اول ارديبهشت سال 1359 پس از عمري زندگي با شعر و نقاشي سهراب سپهري در بيمارستان پارس تهران بر اثر بيماري سرطان خون با هستي بدرود گفت. وي وصيت‌ كرده بود كه در روستاي گلستان به خاك سپرده شود. اما دوستان‌اش از بيم آنكه طغيان رودخانه مزارش را زير آب بگيرد او را در صحن امامزاده سلطان علي در دهستان مشهد اردهال به خاك سپردند.

 منابع:

 تاريخ تحليلي شعر نو، شمس لنگرودي، نشر مركز، چاپ دوم، اسفند 87

شعر نو از آغاز تا امروز، محمد حقوقي، نشر ثالث، چاپ دوم، 77

 

 

+ نوشته شده در  جمعه بیست و ششم آبان 1391ساعت 22:3  توسط زهرا طهماسبی  | 

درس دهم: هم نشین


درس نامه:

انواع فعل ماضی :

1- ساده = بن ماضی +شناسه ← گفت +َ- م=گفتم                                                              

2- استمراری=می + بن ماضی + شناسه ← می گفتم                                                         

3- نَقلی= بن ماضی+ه+(ام و ای و است و ایم و اید و اند ) ← گفته ام                                     

4- بعید= بن ماضی+ه+ بود + شناسه ← گفته بودیم                                                           

5- التزامی=بن ماضی +ه+باش+شناسه رفته باشم   

6-مستمر=داشت+ماضی استمراریداشتم می رفتم

به یک پارچگی و پیوستگی در متن "انسجام متن" گویند. نوشته ها و آثار بزرگ همواره از این ویژگی( وحدت و یک پارچگی)  برخوردارند. نکته ی مهم دیگر در متن های برجسته، آغاز و پایانی دل انگیز و زیباست. پس یک متن جذّاب، باید دارای سه ویژگی باشد: آغز نیکو، پیوستگی و انسجام محتوا، پایان بندی مناسب.

متن انشا می تواند رفتار،گفتار،نوشتار و آثار خود یا دیگران باشد.

انشای زیبا،آغاز و پایانی دارد و میان بخش های آن هماهنگی و انسجام دیده می شود.

 

درک مطلب:

1.سعدی د بیت زیر،لذت دیدار دوست را با چه چیزی مقایسه کرده است؟

دیدار یار غایب دانی چه ذوق دارد؟       ابری که در بیابان بر تشنه ای ببارد

 

2.مفهوم عبارت زیر را به زبان ساده بیان کنید:

"اینان باری بر دل هستند نه یاری هم دل."

 

3.از دو بیت زیر کدام مفهوم استنباط نمی شود:

تا توانی می گریز از یار بد       یار بد بدتر بود از مار بد

مار بد تنها تو را بر جان زند     یار بد بر جان و بر ایمان زند

الف)دوست بد از مار هم خطرناک تر است.

ب)مار در مقایسه با دوست ناباب خطر کم تری برای انسان دارد.

پ)دوست بد تنها دارایی و ثروت انسان را از او می گیرد.

ت)دوست بد همه ی هستی انسان را تباه و نابود می سازد.

4.سعدی چرا در عبارت زیر انسان را از هم نشین بد برحذر می دارد؟

هر کس که با بدان نشیند اگر نیز طبیعت ایشان در او اثر نکند، به طریقت ایشان متّهم گردد

.

5.با توجّه به بیت زیر دلیل برتری هم نشین انسان نسبت به خود او چیست؟

هم نشین تو از تو به باید        تا تو را عقل و دین بیفزاید

 

املا و لغت:

1.معنی واژگان را بنویسید:

خرسندی:                 مصاحبت:                    مصائب:

2.برای هر واژه متضاد بنویسید:

حقیقت:             صلاح:              مهم:

3.برای هر یک از این واژه ها دو هم خانواده بنویسید:

عامل:           پرورش:       شکیبا:

 

دانش های زبانی:

1.زمان فعل های زیر را مشخص کنید:

نوشته باشند:                        خواندیم:                    می رویم:                     بنشینم:

2.انسجام متن را توضیح دهید:

 

3.تغییرات زیر را انجام دهید:

دیده باشند به ماضی استمراری

شکسته ایم  به ماضی التزامی

می گرفتم  به ماضی بعید

 

انشا و نگارش:

1.انشای زیبا ............. و ............... دارد و میان بخش های آن ................ و............. دیده می شود.

2.با این واژه ها جمله بسازید:

ویران گری:

طریقت:

معصیت:

3.واژه های زیر را در یک متن ادبی به کار ببرید:

آیین،خصلت،مصائب

+ نوشته شده در  جمعه بیست و ششم آبان 1391ساعت 21:55  توسط زهرا طهماسبی  | 

مطالب قدیمی‌تر